เทคนิคแยกอาการ “โรคขอบใบแห้งข้าว” ก่อนทำการพ่นสารป้องกันกำจัด

ผศ.ดร.อุดมศักดิ์  เลิศสุชาตวนิช

ภาควิชาโรคพืช คณะเกษตร ม.เกษตรศาสตร์ วิทยาเขตบางเขน

     โรคขอบใบแห้งข้าว (bacterial leaf blight) เป็นโรคที่สำคัญที่ระบาดมากในฤดูฝน เนื่องจากเชื้อสาเหตุเป็นแบคทีเรีย Xanthomonas oryzae pv. oryzae จะแพร่ระบาดได้ดีในสภาพที่มีความชื้นสูง มีลมน้ำฝนที่จะพาเชื้อแบคทีเรียไปกับละอองน้ำหรือน้ำในแปลง 

     ลักษณะอาการ  โรคนี้สามารถเกิดกับข้าวได้ตั้งแต่ระยะกล้า แตกกอ จนถึง ออกรวง แต่ส่วนมากจะพบในระยะแตกกอเป็นต้นไป

อาการส่วนมากพบบนใบเป็นหลักเชื้อจะเข้าทำลายผ่านทางช่องเปิดปลายที่ใบหรือบาดแผลที่ใบเข้าไปสู่ท่อน้ำท่อลำเลียงใบ ต่อมาใบจะมีอาการเป็นแถบสีเหลืองลงมาตามความยาว แผลจะขยายไปตามความยาวของใบ และบางครั้งแผลขยายไปตามความกว้างของใบ ขอบแผลมีลักษณะเป็นขอบหยักสีเหลือง แผลนี้เมื่อนานขึ้นจะเปลี่ยนเป็นสีเทา และสุดท้ายจะใบแห้งตาย ที่แผลหรือปลายใบอาจมีหยดของเชื้อสีครีมหรือสีเหลืองลักษณะกลมๆ ขนาดเล็กเท่าหัวเข็มหมุด 

     จากอาการของโรคขอบใบแห้งข้างตัน เกษตรกรหลายคนอาจจะยังไม่สามารถแยกแยะได้ ทางผู้เขียนจะมาแนะนำจุดสังเกตอาการโรคขอบใบแห้งดังนี้

อาการเริ่มต้นของโรค จะเป็นแถบเหลืองจากปลายใบลงมาขอบไม่เรียบ

ต่อมาแผลจะแห้งจากขอบใบเข้าไป

หยดของเชื้อแบคทีเรีย (bacterial ooze) ที่ขับออกมาจากแผลมีสีขาวขุ่นถึงสีเหลือง

ตัวอย่างอาการที่ไม่ใช่โรคขอบใบแห้ง

อาการใบไหม้จากโรคกาบใบแห้งที่เกิดจากเชื้อรา

อาการใบไหม้จากสภาพแวดล้อมเช่น สภาพอากาศร้อนจัด