รู้ทันโรคทุเรียนช่วงทำใบ รับมือให้ทัน ก่อนใบเสียหาย

ผศ.ดร.อุดมศักดิ์  เลิศสุชาตวนิช

                ภาควิชาโรคพืช คณะเกษตร ม.เกษตรศาสตร์ วิทยาเขตบางเขน

การจัดการโรคทุเรียนในช่วงทำชุดใบมีความสำคัญอย่างยิ่ง เนื่องจาก "ใบ" เปรียบเสมือนโรงงานผลิตอาหารหลักของต้นทุเรียน ที่จำเป็นต้องใช้ในการเจริญเติบโต สะสมอาหาร ดึงดอก และเลี้ยงผลผลิตในอนาคต 

ความสำคัญของการจัดการโรคในช่วงทำชุดใบ

- ปกป้องโรงงานสร้างอาหาร: ใบอ่อนที่แตกออกมาใหม่หากถูกโรคเข้าทำลาย เช่น โรคใบติด หรือโรคใบไหม้ จะทำให้ใบเสียหาย ร่วงหล่น และสังเคราะห์แสงไม่ได้ ส่งผลให้ต้นชะงักการเจริญเติบโต [

- เตรียมความพร้อมสะสมอาหาร: ชุดใบที่สมบูรณ์ ปราศจากโรคและแมลงรบกวน จะช่วยให้ต้นสะสมอาหารได้เต็มที่ ซึ่งจำเป็นต่อการออกดอกติดผลในฤดูกาลถัดไป 

- ลดการแพร่ระบาดของเชื้อโรค: ช่วงที่ทุเรียนแตกใบอ่อนมักตรงกับช่วงที่มีความชื้นสูงหรือฝนตกชุก ซึ่งเอื้อต่อการเจริญเติบโตของเชื้อรา การจัดการที่ดีช่วยตัดวงจรและลดแหล่งสะสมของเชื้อโรคในแปลงปลูก

โดยทั่วไปลำดับการจัดการทุเรียนในการเตรียมต้นก่อนการทำดอก จะมีขั้นตอนดังนี้

หลังเก็บเกี่ยว → เตรียมต้น → ใบชุดที่ 1 → ใบชุดที่ 2 → ใบชุดที่ 3 → ใบแก่สมบูรณ์ → เตรียมต้นทำดอก

ทั้งนี้จำนวนชุดใบที่ต้องทำไม่ได้ตายตัวว่าจะต้องทำจำนวน 3 ชุดเหมือนกันทุกสวน ทั้งนี้ขึ้นกับปัจจัยต่างๆ เช่น อายุ ขนาดทรงพุ่ม ความหนาแน่นใบ และความสมบูรณ์ต้น เป็นต้น 

การจัดการโรคทุเรียนช่วงทำชุดใบ

1. ระยะเตรียมต้นหลังการเก็บเกี่ยว

ควรทำให้ต้นแข็งแรง และลดปริมาณเชื้อตั้งต้นที่อาจสะสมอยู่ตามส่วนต่างๆ ในต้น  ก่อนเริ่มใบชุดใหม่

งานที่ควรทำ

1.) สำรวจโรคส่วนต่างๆ เช่น ราก โคนต้น กิ่งหลัก กิ่งรอง ยอด และใบ เป็นต้น โดยเฉพาะโรครากเน่าโคนเน่า และ โรคกิ่งแห้ง แล้วทำการจัดการให้

2.) การตัดแต่งกิ่งที่มีลักษณะไม่ดีต่างๆ ดังนี้ กิ่งแห้ง กิ่งเป็นโรค กิ่งตาย กิ่งซ้อนกัน และ กิ่งที่อยู่ติดระดับดิน เป็นต้น 

3.) ตัดแต่งทรงพุ่มให้โปร่งเหมาะสมกับขนาดและอายุต้น

4.) จัดการระบายน้ำในแปลง โดยเฉพาะสวนที่มีโรครากเน่าโคนเน่าระบาด โดยการปรับสภาพพื้นที่ไม่ให้มีน้ำขัง

2. เริ่มแตกใบชุดที่ 1  “ระยะเฝ้าระวังสูง” เนื่องด้วยใบชุดที่ 1 จะเป็นใบชุดที่สำคัญในการตั้งต้นทำใบในชุดต่อไป 

3. ใบชุดที่ 1 

หมั่นสำรวจอาการโรคทางใบต่างๆ เช่น จุดฉ่ำน้ำ แผลสีน้ำตาล ขอบใบไหม้  ใบติดกัน เส้นใยคล้ายใยแมงมุม  ใบเหลือง/เหี่ยวเฉพาะกิ่ง ใบจุดมีสีน้ำตาล หรือ ใบจุดลักษณะคล้ายกำมะหยี่ เป็นต้น หากพบให้รีบทำการจัดการด้วยวิธีการที่เหมาะสม

4. เริ่มแตกใบชุดที่ 2

เมื่อใบชุดที่ 1 แข็งแรงและต้นพร้อม จึงเริ่มทำใบชุดที่ 2  โดยโรคจะต้องทำการประเมินและติดตามเหมือนการทำใบชุดที่ 1 

5. เริ่มแตกใบชุดที่ 3

ใบชุดที่ 3 เป็นชุดที่ต้องให้ความสำคัญมากที่สุดในเชิงคุณภาพของใบเพื่อเตรียมต้นจนช่วงเตรียมออกดอก  ดังนั้นควรเข้มงวดเรื่องโรคมากขึ้น

ตัวอย่างโรคที่ต้องเฝ้าระวัง